زمان تقریبی مطالعه: 4 دقیقه
 

ابواسحاق ابراهیم بن عباس صولی کاتب





ابواسحاق ابراهیم بن عباس بغدادی صولی کاتب، (۱۷۶-۲۴۳ هـ) از دانشمندان، کاتبان برجسته و شاعران بغداد و بنا به نقل برخی، از راویان امام رضا (علیه‌السّلام) بوده است.


۱ - معرفی اجمالی



ابواسحاق ابراهیم بن عباس بن محمد بن صول بغدادی صولی کاتب، از موالیان یزید بن مهلب، از نژاد ترک و خراسانی بود و در زمره دانشمندان و شاعران بغداد به شمار می‌آمد.
سال تولد او ۱۶۷ یا ۱۷۶ هـ بوده است.
برخی صولی را از راویان امام رضا (علیه‌السّلام) دانسته‌اند. کسانی چون احمد بن قاسم بن اسماعیل و ثعلب نحوی از ایشان روایت کرده‌اند.
وی از کاتبان برجسته، حاذق، بلیغ و فصیح بود و در شعر نیز دستی توانا داشت.
[۸] ابن‌شهرآشوب، محمدعلی، معالم العلماء، ص۱۵۲.
ابن‌شهرآشوب نام وی را در زمره شاعران اهل بیت (علیهم‌السّلام) که به دلایلی تقیّه می‌کردند، آورده است.
[۹] ابن‌شهرآشوب، محمدعلی، معالم العلماء، ص۱۵۲.
وی اشعاری در مدح امام رضا (علیه‌السّلام) سروده، ولی در زمان متوکل عباسی (خلافت ۲۳۲-۲۴۷ هـ) آنها را از بین برده است.
[۱۱] صدوق، محمد بن علی، عیون اخبار الرضا (علیه‌السّلام)، ج۲، ص۱۴۶.
همچنین قصیده‌ای در سوگ امام حسین (علیه‌السّلام) سرود و آن را در خدمت امام رضا (علیه‌السّلام) خواند و ده هزار درهم مسکوک از امام پاداش گرفت. صولی و برادرش عبدالله از نزدیکان فضل بن سهل، وزیر مامون (خلافت ۱۹۸-۲۱۸ هـ) بودند. هنگامی که فضل به مهارت و کاردانی صولی پی برد، از طرف خلیفه مسئولیت برخی از دیوان‌ها از جمله دیوان نفقات و ضیاع (کشاورزی و باغات) را به عهده او گذاشت و تا آخر عمر در این سمت باقی بود.

۲ - تاریخ وفات



ابراهیم بن عباس، به سال ۲۴۳ هـ در سامرا درگذشت.

۳ - آثار



آثار و تالیفات صولی عبارت‌اند از: دیوان رسائل دیوان شعر الدولة العباسیّه کتاب العطر و کتاب الطبیخ.

۴ - مطالعه بیشتر



برای مطالعه بیشتر به منابع زیر مراجعه شود.

۵ - پانویس


 
۱. ↑ حموی، یاقوت بن عبدالله، معجم الادباء، ج۱، ص۷۰.    
۲. ↑ ابن‌خلکان، احمد بن محمد، وفیات الاعیان، ج۱، ص۴۵.    
۳. ↑ حموی، یاقوت بن عبدالله، معجم الادباء، ج۱، ص۷۰.    
۴. ↑ صدوق، محمد بن علی، عیون اخبار الرضا (علیه‌السّلام)، ج۱، ص۱۴۲.    
۵. ↑ صدوق، محمد بن علی، عیون اخبار الرضا (علیه‌السّلام)، ج۲، ص۱۴۵.    
۶. ↑ سمعانی، عبدالکریم، الانساب، ج۸، ص۳۵۰.    
۷. ↑ حموی، یاقوت بن عبدالله، معجم الادباء، ج۱، ص۷۱.    
۸. ↑ ابن‌شهرآشوب، محمدعلی، معالم العلماء، ص۱۵۲.
۹. ↑ ابن‌شهرآشوب، محمدعلی، معالم العلماء، ص۱۵۲.
۱۰. ↑ امین، سیدمحسن، اعیان الشیعه، ج۲، ص۱۶۹.    
۱۱. ↑ صدوق، محمد بن علی، عیون اخبار الرضا (علیه‌السّلام)، ج۲، ص۱۴۶.
۱۲. ↑ امین، سیدمحسن، اعیان الشیعه، ج۲، ص۱۶۹.    
۱۳. ↑ ابوالفرج اصفهانی، علی بن حسین، الاغانی، ج۱۰، ص۲۷۷.    
۱۴. ↑ سمعانی، عبدالکریم، الانساب، ج۸، ص۳۵۰.    
۱۵. ↑ صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، ج۶، ص۱۹.    
۱۶. ↑ خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۶، ص۱۱۵.    
۱۷. ↑ آقا بزرگ تهرانی، محمدمحسن، الذریعه، ج۹، ص۶۲۲.    
۱۸. ↑ ابن‌ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، ص۳۸۵.    
۱۹. ↑ ابن‌ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، ص۳۸۵.    
۲۰. ↑ ابن‌ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، ص۱۵۴.    
۲۱. ↑ زرکلی، خیرالدین بن محمود، الاعلام، ج۱، ص۴۵.    
۲۲. ↑ ابن‌کثیر، اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایه، ج۱۰، ص۳۴۴.    
۲۳. ↑ سهمی، حمزة بن یوسف، تاریخ جرجان، ص۱۳۷.    
۲۴. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۵، ص۳۰۲.    


۶ - منبع



پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی، دائرة المعارف مؤلفان اسلامی، ج۱، ص۷۵، برگرفته از مقاله «ابواسحاق ابراهیم بن عباس صولی کاتب».






آخرین نظرات
کلیه حقوق این تارنما متعلق به فرا دانشنامه ویکی بین است.